Bối cảnh diễn ra tại Hoàng triều Đại Giới vào năm 4026, nơi các quan lại đối phó với thảm họa thiên tai và giao thông bằng thuật “chơi chữ” thay vì tu sửa đê điều hay mở rộng đường sá. Khi các tuyến đường tại Bắc Bình Phủ, An Hòa Thành và Quảng Lăng Phủ ngập chìm trong đại nạn, ngôn từ hành chính được gọt giũa thành “dềnh nước”, “ùn ứ” hay “điều tiết tràn qua xả sâu” để xoa dịu triều đình và né tránh trách nhiệm. Tuy nhiên, dưới lớp vỏ ngôn từ mỹ miều ấy, lão phu xe Lý Hàn Trực cùng hàng vạn con người nhỏ bé vẫn phải ngâm mình trong dòng nước bẩn, trả giá bằng mồ hôi, tài sản và sự tuyệt vọng. Tác phẩm bóc tách bản chất của sự quan liêu, đồng thời cất lên tiếng nói xót thương cho phẩm giá con người đang bị chìm nghỉm trong những lời hứa cuội.
Tổ chức hành chính của Hoàng triều Đại Giới vào năm 4026 đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật văn từ. Khi thiên nhiên giận dữ và cơ sở hạ tầng sụp đổ, các bậc đại thần không viện đến xẻng, cuốc hay đập đá mở đường, mà tìm đến các pho từ điển. Trong thế giới của quan lại triều đình, thực tại không được định hình bằng những gì mắt thấy tai nghe, mà được quyết định bằng cách nó được ghi chép trong Sắc lệnh Hoàng gia thứ 100 hay các tờ tấu trình gửi lên Tể tướng Thẩm Hoài Nam.
Dữ liệu thực tế và thuật đánh tráo khái niệm
Sự bế tắc của hệ thống hạ tầng không nằm ở chỗ nước không có lối thoát, mà nằm ở chỗ trách nhiệm không có người nhận. Những thông số định lượng đanh thép dưới đây là minh chứng cho căn bệnh quan liêu thịnh hành khắp các phủ trấn:
- Ngày 9 tháng 7 năm 4026, tại Bắc Bình Phủ, khi mưa bão tràn về làm 80% các tuyến quan lộ ngập sâu đến 1,2 mét, Quan Thượng thư Bộ Thổ Mộc Cổ Mặc Lư đã dâng sớ khẳng định: Thành phố hoàn toàn không ngập úng, đó chỉ là hiện tượng “dềnh nước” cục bộ. Một thuật ngữ mới ra đời để gột rửa nỗi thẹn của bộ máy quản lý.
- Đến tháng 11 năm 4026, Quan Phủ doãn Quảng Lăng Phủ dâng tờ tấu trình lên Tể tướng Thẩm Hoài Nam. Khi xả hàng triệu mét khối nước đập thủy điện xối thẳng vào vùng hạ lưu khiến 10.000 hộ dân chìm trong biển nước, bản tấu trình gọi đó là hành vi “điều tiết tràn qua xả sâu”. Mỹ từ này biến một thảm họa nhân tạo thành một quy trình kỹ thuật nhuần nhã.
- Tại các cửa ô, dòng xe cộ nối đuôi nhau xếp dài hàng cây số suốt 4 giờ đồng hồ. Dưới gông cùm của thuật ngữ hành chính, khái niệm “kẹt xe” bị loại bỏ để thay bằng từ “ùn ứ”. Trong tư duy quan liêu, “kẹt” là sự bế tắc, còn “ùn ứ” chỉ là sự di chuyển chậm rãi có tính nhẫn nại.
- Ngược dòng thời gian về năm 4018, giới quan chức An Hòa Thành từng dán cáo thị cam kết: Đến năm 4018 địa phương sẽ triệt tiêu hoàn toàn thảm họa thủy triều. Nhưng đến năm 4026, mọi thứ vẫn y nguyên, chỉ có kho tàng ngôn từ là giàu có thêm một loạt cách diễn đạt mới nhằm thoái thác trách nhiệm.
Số phận nhỏ bé dưới dòng nước “dềnh”
Sau những tranh luận hoa mỹ trên triều đình, hậu quả trút trọn lên vai những kiếp người lao động nhỏ bé. Lão phu xe Lý Hàn Trực, một ngón chân đã lở loét vì ngâm mình trong thứ nước thải ngầu đục tại Bắc Bình Phủ, lặng lẽ đẩy chiếc xe kéo đã hỏng bu-gi. Chiếc xe là cần câu cơm của một gia đình 5 miệng ăn, nay chìm nghỉm dưới làn nước mà ngài Cổ Mặc Lư gọi là “dềnh”.
Mỗi xen-ti-mét nước dâng lên không phải là một thuật ngữ trên giấy; nó là một khoản tiền thuốc men, là bữa cơm bị cắt giảm, là nỗi sợ hãi của một người mẹ có con nhỏ đang sốt cao giữa dòng tắc nghẽn. Người dân không sống bằng ngôn từ của triều đình. Họ sống bằng xương thịt, bằng tài sản gom góp cả đời đang bị dòng nước bẩn hủy hoại.
Chiêm nghiệm triết lý và giá trị nhân văn
Nước không biết đọc tấu chương. Nước không tuân theo Sắc lệnh Hoàng gia thứ 100 hay lời phân giải của các vị quan thượng thư. Nước chỉ tuân theo quy luật của trọng lực và sự yếu kém của đê điều. Khi giới cai trị dùng từ “dềnh nước” để thay cho “ngập úng”, họ không chỉ đánh tráo khái niệm, mà còn xúc phạm đến nỗi đau có thực của nhân dân.
Sự tàn nhẫn nhất của bộ máy quan liêu không phải là sự bất lực trước thiên tai, mà là sự dửng dưng được bọc trong những mỹ từ bóng bẩy. Khi trách nhiệm bị đùn đẩy qua các danh từ mỹ miều, phẩm giá của con người lao động bị gạt sang bên lề.
Một triết gia từng nói: Một xã hội chỉ thực sự văn minh khi nó dám gọi tên sự thật bằng chính từ ngữ trần trụi nhất của nó. Đứng trên chiếc thuyền thúng chao đảo giữa dòng nước xiết, lão phu xe Lý Hàn Trực và hàng vạn người dân Đại Giới không cần những lời hứa cuội hay sự sáng tạo ngôn từ vô cảm. Họ cần một mái nhà khô ráo, một con đường thông suốt và một sự trung thực tối thiểu từ những kẻ đang nắm giữ quyền sinh quyền sát.
DONATE:
- Mạng lưới: Monero (XMR)
- Địa chỉ ví:
